1. Teslim koşulları ve geçerli gereklilikler
Tablo 1 – Teslim koşulları, ürün biçimleri ve geçerli gereklilikler
| Isıl işlem durumu | Sembol | Filmaşin | Çubuk | Tel |
|---|---|---|---|---|
| İşlem görmemiş | Sembol yok veya +U | X | X | X |
| Küreselleştirme tavı uygulanmış | +AC | X | X | X |
| Ferrit-perlit yapısı ve belirtilen sertlik aralığı için işlem görmüş | +FP | — | X | — |
| Sipariş esası | Geçerli gereklilikler |
|---|---|
| Tablo 3 ile 5, 6 veya 7 | Tablo 3 ve 4'e göre kimyasal bileşim, Tablo 5, 6 veya 7'e göre mekanik özellikler. |
| Tablo 3 ile 5, 6 veya 7 ve 8 veya 9 | Tablo 3 ve 4'e göre kimyasal bileşim, Tablo 5, 6 veya 7'ye göre mekanik özellikler, Tablo 8 veya 9'a göre sertleşebilirlik. |
| Tablo 3, 5, 6, 7, 8 veya 9 | Teklif talebi ve sipariş sırasında mutabık kalınırsa EN 10263-1:2017 Ek A kapsamındaki ek veya özel gereklilikler uygulanır. |
Tablo 2 – Teslimde yüzey durumu
| Mutabakat esası | Yüzey durumu | Sembol | Çubuk | Filmaşin | Tel |
|---|---|---|---|---|---|
| Aksi kararlaştırılmadıkça | Haddelendiği durumda | Sembol yok veya +AR | X | X | — |
| Mutabakata bağlı özel yüzey durumu | Soğuk çekilmiş | +C | X | — | X |
| Mutabakata bağlı özel yüzey durumu | Hafif soğuk çekilmiş | +LC | X | — | X |
| Mutabakata bağlı özel yüzey durumu | Yüzeyi soyulmuş | +PE | X | X | X |
X = uygulanır, — = uygulanmaz. Sipariş sırasında başka teslim koşulları kararlaştırılabilir.
Isıl işlem durumu ve yüzey durumu ayrı gerekliliklerdir. Tablo, standardı referans olarak gösterir. Ürün biçimi, teslim koşulu ve uygunluk siparişte teyit edilmelidir.
Kaynak: EN 10263-3:2017, Tablo 1 ve 2, sayfa 7–8 (PDF sayfa 9–10).
2. Kimyasal bileşim
Tablo 3 – Sementasyon çeliklerinin kimyasal bileşimi (döküm analizi)
22MnB4 için standart referans gereklilikleri. Çelik numarası 1.5522. Belirli bir döküme ait sonuçlar için o dökümün analizine başvurulmalıdır. Sipariş standardı ile hammadde ve bitmiş ürüne ilişkin gereklilikler ayrı ayrı teyit edilmelidir.
| Element | Kütlece oran, % |
|---|---|
| C | 0.20–0.24 |
| Si | ≤0.30 |
| Mn | 0.90–1.20 |
| P | ≤0.025 |
| S | ≤0.025 |
| Cr | — |
| Mo | — |
| Ni | — |
| B | 0.0008–0.005 |
| Cu | ≤0.25 |
Değerler kütlece yüzde olarak verilmiştir. Aksi belirtilmedikçe tek değerler üst sınırdır. “—” kaynakta boş bırakılan alanı gösterir ve içeriğin sıfır olduğu anlamına gelmez.
Listede yer almayan elementler, ergitme işleminin tamamlanması için yapılan ilaveler dışında, alıcının onayı olmadan kasıtlı olarak eklenmemelidir. Sertleşebilirliği, mekanik özellikleri veya uygunluğu bozabilecek elementlerin hurda ya da diğer üretim malzemelerinden geçmesini önlemek için tedbir alınmalıdır.
Tablo 8 ve 9 uyarınca sertleşebilirlik şartı bulunan çeliklerde kükürt ve fosfor dışında bileşim sınırlarından küçük sapmalara izin verilir. Sapmalar karbonda 0.01% değerini, diğer elementlerde Tablo 4'teki değerleri aşmamalıdır.
Soğuk dövme performansını iyileştirmek için 0.020–0.050% aralığında alüminyum ilave edilebilir.
Sipariş sırasında daha düşük bir silisyum içeriği veya belirli bir silisyum aralığı kararlaştırılabilir.
Tablo 4 – Ürün analizinde izin verilen sapmalar
| Element | Döküm analizi sınır değerleri, % | Ürün analizinde izin verilen sapma, % |
|---|---|---|
| C | ≤0.24 | ±0.02 |
| Si | ≤0.30 | ±0.03 |
| Mn | ≤1.00 | ±0.04 |
| Mn | >1.00 ve ≤1.40 | ±0.06 |
| P | ≤0.025 | +0.005 |
| S | ≤0.040 | +0.005 |
| Cr | ≤1.70 | ±0.05 |
| Mo | ≤0.30 | ±0.03 |
| Mo | >0.30 ve ≤0.50 | ±0.04 |
| Ni | ≤1.00 | ±0.03 |
| Ni | >1.00 ve ≤1.70 | ±0.05 |
| B | ≤0.0050 | ±0.0003 |
| Cu | ≤0.25 | +0.03 |
± işareti, aynı dökümde bir elementin ürün analizi sonucunun Tablo 3'teki üst sınırı aşabileceğini veya alt sınırın altında kalabileceğini, ancak iki yönde birden sapamayacağını gösterir.
Döküm analizinde 0.020–0.040% kükürt aralığı belirtilen çeliklerde izin verilen sapma ±0.005% değerindedir.
Kaynak: EN 10263-3:2017, Tablo 3, sayfa 8 (PDF sayfa 10) ve Tablo 4, sayfa 10 (PDF sayfa 12). Bu tablolarla birlikte standardın tam metnine başvurulmalıdır.
3. Mekanik özellikler
Tablo 6 – Belirtilen teslim koşulunda bor alaşımlı çeliklerin mekanik özellikleri
| Çelik adı | Çelik numarası | Çap | Teslim koşulu | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| +U | +AC or +AC+PE | +U+C | +U+C+AC | +U+C+AC+LC | +AC+C | ||||||||||
| üzeri, mm | kadar, sınır dâhil, mm | Rm azami, MPa | Z asgari, % | Rm azami, MPa | Z asgari, % | Rm azami, MPa | Z asgari, % | Rm azami, MPa | Z asgari, % | Rm azami, MPa | Z asgari, % | Rm azami, MPa | Z asgari, % | ||
| 22MnB4 | 1.5522 | 2 | 5 | — | — | — | — | — | — | 520 | 64 | 560 | 62 | — | — |
| 22MnB4 | 1.5522 | 5 | 10 | 600 | 55 | 520 | 62 | 720 | 53 | 500 | 64 | 540 | 62 | 630 | 59 |
| 22MnB4 | 1.5522 | 10 | 40 | 600 | 55 | 520 | 62 | 710 | 53 | 500 | 64 | 540 | 62 | 620 | 59 |
Not a ilk teslim koşulundaki Z değerleri için geçerlidir. Bu değerler bilgi amaçlıdır ve tek başlarına kabul şartı oluşturmaz.
Kaynak: EN 10263-3:2017, Tablo 6, sayfa 12. Rm çekme dayanımı, Z kopmada kesit daralmasıdır. Değerler belirtilen çap aralıkları ve teslim koşulları için geçerlidir. Tire işareti sıfır değer veya tedarik teyidi anlamına gelmez.
4. Sertleşebilirlik gereklilikleri
Tablo 8 – Normal sertleşebilirlik (+H) için sertlik sınırları
| Çelik adı | Çelik numarası | Sembol | Östenitleştirme sıcaklığı, °C (±5 °C) | Sınır | Su verilen uçtan belirtilen uzaklıkta (mm) ölçülen sertlik, HRC | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1.5 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 20 | 25 | 30 | 35 | 40 | |||||
| 22MnB4 | 1.5522 | +H | 880 | azami | 49 | 48 | 47 | 45 | 42 | 39 | 35 | 32 | 24 | 20 | — | — | — |
| 22MnB4 | 1.5522 | +H | 880 | asgari | 43 | 41 | 40 | 32 | 23 | — | — | — | — | — | — | — | — |
Kaynak: EN 10263-3:2017, Tablo 8, sayfa 15.
Bu değerler, belirtilen deney koşullarındaki standart referanslarıdır. Tedarik durumu, belirli bir kesite uygunluk ve üretimdeki ısıl işlem yöntemi ayrıca doğrulanmalıdır. Teslim şartları teknik incelemeye tabidir.