1. Stany dostawy i obowiązujące wymagania
Tabela 1 – Stany dostawy, postacie wyrobu i obowiązujące wymagania
| Stan po obróbce cieplnej | Symbol | Walcówka | Pręt | Drut |
|---|---|---|---|---|
| Bez obróbki cieplnej | Bez oznaczenia lub +U | X | X | X |
| Po wyżarzaniu sferoidyzującym | +AC | X | X | X |
| Po obróbce zapewniającej mikrostrukturę ferrytyczno-perlityczną i określony zakres twardości | +FP | — | X | — |
| Podstawa zamówienia | Obowiązujące wymagania |
|---|---|
| Tabela 3, 5 lub 6 lub 7 | Skład chemiczny według tabel 3 i 4; właściwości mechaniczne według tabeli 5, 6 lub 7. |
| Tabela 3, 5 lub 6 lub 7, 8 lub 9 | Skład chemiczny według tabel 3 i 4; właściwości mechaniczne według tabeli 5, 6 lub 7; hartowność według tabeli 8 lub 9. |
| Tabela 3, 5, 6, 7, 8 lub 9 | Wymagania uzupełniające lub specjalne według załącznika A do EN 10263-1:2017, jeżeli uzgodniono je na etapie zapytania i zamówienia. |
Tabela 2 – Stan powierzchni przy dostawie
| Podstawa uzgodnienia | Stan powierzchni | Symbol | Pręt | Walcówka | Drut |
|---|---|---|---|---|---|
| O ile nie uzgodniono inaczej | W stanie po walcowaniu | Bez oznaczenia lub +AR | X | X | — |
| Specjalny stan powierzchni według uzgodnienia | Ciągniony na zimno | +C | X | — | X |
| Specjalny stan powierzchni według uzgodnienia | Lekko ciągniony na zimno | +LC | X | — | X |
| Specjalny stan powierzchni według uzgodnienia | Łuszczony | +PE | X | X | X |
X = ma zastosowanie; — = nie ma zastosowania. Inne stany dostawy można uzgodnić przy zamówieniu.
Stan po obróbce cieplnej i stan powierzchni to odrębne wymagania. Tabela podaje dane odniesienia z normy. Postać wyrobu, stan dostawy i przydatność do zastosowania należy potwierdzić przy zamówieniu.
Źródło: EN 10263-3:2017, tabele 1 i 2, strony 7–8 (strony PDF 9–10).
2. Skład chemiczny
Tabela 3 – Skład chemiczny stali do nawęglania (analiza wytopowa)
Wymagania odniesienia dla 18MnB4, numer stali 1.5521. Są to wymagania odniesienia, a nie wyniki analizy konkretnego wytopu. Normę zamówienia oraz wymagania dla surowca i wyrobu gotowego należy potwierdzić odrębnie.
| Pierwiastek | Udział masowy, % |
|---|---|
| C | 0.16–0.20 |
| Si | ≤0.30 |
| Mn | 0.90–1.20 |
| P | ≤0.025 |
| S | ≤0.025 |
| Cr | — |
| Mo | — |
| Ni | — |
| B | 0.0008–0.005 |
| Cu | ≤0.25 |
Wartości podano w procentach masowych. Pojedyncze wartości oznaczają wartości maksymalne, o ile nie podano inaczej. Znak „—” oznacza puste pole w źródle, a nie zawartość zerową.
Pierwiastków niewymienionych nie wolno celowo dodawać bez zgody zamawiającego, z wyjątkiem dodatków niezbędnych do wykończenia wytopu. Należy ograniczać wprowadzanie ze złomu i innych materiałów produkcyjnych pierwiastków, które mogłyby pogorszyć hartowność, właściwości mechaniczne lub przydatność stali.
W stalach o wymaganej hartowności według tabel 8 i 9 dopuszcza się niewielkie odchylenia od granic składu, z wyjątkiem siarki i fosforu. Odchylenie nie może przekraczać 0.01% dla węgla ani wartości z tabeli 4 dla pozostałych pierwiastków.
W celu poprawy podatności na spęczanie na zimno można dodać 0.020–0.050% aluminium.
Niższą zawartość krzemu lub określony zakres jego zawartości można uzgodnić przy zamówieniu.
Tabela 4 – Dopuszczalne odchylenia analizy kontrolnej wyrobu
| Pierwiastek | Wartości graniczne dla analizy wytopowej, % | Dopuszczalne odchylenie analizy kontrolnej wyrobu, % |
|---|---|---|
| C | ≤0.24 | ±0.02 |
| Si | ≤0.30 | ±0.03 |
| Mn | ≤1.00 | ±0.04 |
| Mn | >1.00 i ≤1.40 | ±0.06 |
| P | ≤0.025 | +0.005 |
| S | ≤0.040 | +0.005 |
| Cr | ≤1.70 | ±0.05 |
| Mo | ≤0.30 | ±0.03 |
| Mo | >0.30 i ≤0.50 | ±0.04 |
| Ni | ≤1.00 | ±0.03 |
| Ni | >1.00 i ≤1.70 | ±0.05 |
| B | ≤0.0050 | ±0.0003 |
| Cu | ≤0.25 | +0.03 |
Symbol ± oznacza, że w obrębie jednego wytopu wynik analizy kontrolnej danego pierwiastka może przekroczyć górną granicę lub spaść poniżej dolnej granicy z tabeli 3, lecz nie w obu kierunkach jednocześnie.
W stalach o określonej zawartości siarki 0.020–0.040% w analizie wytopowej dopuszczalne odchylenie wynosi ±0.005%.
Źródło: EN 10263-3:2017, tabela 3 na stronie 8 (strona PDF 10) oraz tabela 4 na stronie 10 (strona PDF 12). Tabele nie zastępują pełnej normy.
3. Właściwości mechaniczne
Tabela 6 – Właściwości mechaniczne stali z dodatkiem boru w podanym stanie dostawy
| Oznaczenie stali | Numer stali | Średnica | Stan dostawy | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| +U | +AC lub +AC+PE | +U+C | +U+C+AC | +U+C+AC+LC | +AC+C | ||||||||||
| powyżej, mm | do wartości włącznie, mm | Rm maks., MPa | Z min., % | Rm maks., MPa | Z min., % | Rm maks., MPa | Z min., % | Rm maks., MPa | Z min., % | Rm maks., MPa | Z min., % | Rm maks., MPa | Z min., % | ||
| 18MnB4 | 1.5521 | 2 | 5 | — | — | — | — | — | — | 500 | 64 | 540 | 62 | — | — |
| 18MnB4 | 1.5521 | 5 | 10 | 580 | 55 | 500 | 64 | 680 | 53 | 480 | 64 | 520 | 62 | 600 | 59 |
| 18MnB4 | 1.5521 | 10 | 40 | 580 | 55 | 500 | 64 | 670 | 53 | 480 | 64 | 520 | 62 | 590 | 59 |
Uwaga a dotyczy wartości Z w pierwszym stanie dostawy. Mają one charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią odrębnych kryteriów odbioru.
Źródło: EN 10263-3:2017, tabela 6, strona 12. Rm oznacza wytrzymałość na rozciąganie; Z oznacza przewężenie po zerwaniu. Wartości odnoszą się do podanych zakresów średnic i stanów dostawy. Kreska nie oznacza zera ani nie potwierdza dostępności.
4. Wymagania dotyczące hartowności
Tabela 8 – Granice twardości przy normalnej hartowności (+H)
| Oznaczenie stali | Numer stali | Symbol | Temperatura austenityzowania, °C (±5 °C) | Wartość graniczna | Twardość HRC w odległości od czoła chłodzonego w próbie hartowności, mm | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1.5 | 3 | 5 | 7 | 9 | 11 | 13 | 15 | 20 | 25 | 30 | 35 | 40 | |||||
| 18MnB4 | 1.5521 | +H | 890 | maks. | 46 | 45 | 44 | 41 | 39 | 35 | 32 | 28 | 21 | — | — | — | — |
| 18MnB4 | 1.5521 | +H | 890 | min. | 40 | 38 | 37 | 30 | 21 | — | — | — | — | — | — | — | — |
Źródło: EN 10263-3:2017, tabela 8, strona 15.
Wartości stanowią dane odniesienia z normy dla określonych warunków badania. Nie potwierdzają dostępności, przydatności do danego przekroju ani technologii obróbki cieplnej w produkcji. Wymagania dostawy podlegają ocenie technicznej.